Чувашское книжное издательство

Николай Андреев çамрăк çыравçăн кĕнеки — вулакан аллинче

Чăваш кĕнеке издательстви çулсерен тĕрлĕ çыравçăсен хайлавĕсене пичетлесе вулакансем патне çитерет. Классиксемпе паянхи кун палăрнă авторсен кĕнекисемпе пĕрлех чăваш литературинче пĕрремĕш утăмсем тăвакансен кăларăмĕсем те кун çути кураççĕ. Çакă çамрăк çыравçăсене чăваш литературине малалла аталантарма самаях пулăшмалла.

Нумаях пулмасть Чăваш кĕнеке издательствинче çамрăк прозаикăн Николай Андреевăн «Шăрăх кунсем» кĕнеки пичетленчĕ. Кăларăма Василий Кервен пухса хатĕрленĕ. «...Николай Андреевăн калавĕсемпе повеçĕсем хĕрӳллĕн савăнма, пурнăçа юратма, çын умĕнчи яваплăха туйма вĕрентеççĕ, усалпа кĕрешме йыхăраççĕ. Сюжечĕсем яланах çивĕч, вĕри пулнипе малалла тата мĕн сиксе тухассине çав тери пĕлес килнипе вĕсене вуласа тухмасăр алăран яраймастăн», — тесе çырать ун пирки умсăмахра Василий Гаврилович. Кĕнекене пурĕ çичĕ калав кĕнĕ: «Граната», «Хурлăхлă юрă», «Сая кайнă пурнăç», «Çул çинче», «Чиркӳ укçи», «Шăрăх кунсем» тата «Çăлăнăç — юратура». Хайлавсенчи сăнарсем — хальхи самана çамрăкĕсем. Таса юрату пилленисĕр пуçне пурнăç тĕрлĕ тĕрĕслевсем кăларса тăратать вĕсен умне. Ачалла ашкăнчăклăх пысăк инкек патне илсе çитерет («Граната»), алла лекнĕ янтă укçа çынна нихăçан та телей кӳмест («Чиркӳ укçи»), çын аллипе пуйма ăнтăлакан шар курасси куçкĕрет («Шăрăх кунсем»), чăн-чăн юрату темле йывăр инкекрен те çăлать («Çăлăнăç — юратура»).

Николай Андреев – Тутар Республикинчи Çĕпрел районне кĕрекен Çĕнĕ Йĕлмел ялĕнче çуралса ӳснĕ. Ялĕнчи вăтам шкултан вĕренсе тухнă хыççăн И.Н. Ульянов ячĕллĕ Чăваш патшалăх университетĕнче юридици факультетĕнче ăс пухнă, кайран «Заря» агрофирмăра вăй хунă. Тăван ял илемĕ, ялти пурнăçа курса тăни, çутçанталăк илемне чĕрипе туйни ăна илемлĕ хайлавсем çырма хĕтĕртнĕ. Çапах та калавсенчен малтан вăл сăвăсем шăрçаланă, вĕсене «Тăван ен» Çĕпрел район хаçатĕнче пичетленĕ, 2015 çултанпа Шупашкарта тухса тăракан «Тăван Атăл» литературăпа культура тата искусство журналĕнче пичетленет.

«Шăрăх кунсем» — Николай Андреевăн пĕрремĕш кĕнеки. «Унăн ăсталăхĕ ӳссе пыни пысăк шанăç кӳрет», — тесе пĕлтерет вулакансене В.Г Кервен çыравçă. Пурăна киле çак сăмах тӳрре тухтăрччĕ.

Анатолий Рыбкин художникăн альбомĕ _ «Çулталăк кĕнеки» конкурсăн лауреачĕ

Анатолий Рыбкинăн «Мой старый добрый дом... Записки художника» альбомĕ, нумай пулмасть Чăваш кĕнеке издательствинче кун çути курнăскер, «Çулталăк кĕнеки» конкурс лауреачĕн ятне тивĕçрĕ. Асăннă конкурс _ «Вулакан тĕнче» регионсем хушшинчи наци кĕнекин фестивалĕн мероприятийĕсенчен пĕри. Вăл Рязань хулинче иртнĕ.

Пултарулăх ăмăртăвĕнче Раççейри 21 регионтан пурĕ 52 издательство хутшăннă. Жюри членĕсем 152 тĕрлĕ кăларăма хак панă. Раççей Федерацийĕн тава тивĕçлĕ художникĕн, Чăваш Республикин халăх художникĕн, Раççей ӳнер академийĕн член-корреспонденчĕн А.П. Рыбкинăн ӳкерчĕксемпе пуян кĕнекине конкурс пĕтĕмлетĕвĕсем тăрăх «Халăхсем хушшинчи туслăха çирĕплетме пулăшакан кăларăм» номинацире палăртнă тата Дипломпа чысланă.

Кăларăма Анатолий Петровичăн асаилĕвĕсем, искусство пирки шухăшласа, çулçӳревсенче курни-илтнине сăнласа çырнисем кĕнĕ. А.И. Мордвинова искусствоведени кандидачĕ умсăмахра палăртнă тăрăх, ку альбома «художник çинчен çырнă кĕнеке» мар, «художник кĕнеки» теме пулать. Ӳнерçĕн пуçа килнĕ шухăшĕсене блокнота, ӳкерчĕксем хĕрринче, хут таткисем çинче çырса хурасси йăлана кĕнĕ ĕнтĕ. Çавнашкал пурнăç ӳкерчĕкĕсенчен йĕркелленнĕ те «Мой старый добрый дом... Записки художника» кĕнеке. Тăван кил тата çывăх çынсем, ачалăх тата çамрăклăх, ӳнер ăсталăхĕ тата илем _ чылай ыйтăва хускатнă автор. Кăларăм страницисенче А.П. Рыбкинăн произведенийĕсене те курма пулать.

«Вулакан тĕнче» фестивале Рязань облаçĕн Правительстви, Рязань облаçĕн культурăпа туризм министерстви, Рязань облаçĕн Горький ячĕллĕ универсаллă ăслăлăх библиотеки Раççей кĕнеке издателĕсен ассоциацийĕпе пĕрле йĕркеленĕ. Çулсеренех издательсем, кĕнеке сутакансем, библиотекарьсем, çыравçăсем, вулакансем Рязань хулине наци кĕнекин уявне пуçтарăнаççĕ. Фестиваль программинчи мероприятисен, çав шутра «Çулталăк кĕнеки» конкурсăн та, тĕп тĕллевĕ _ кĕнекене вулакансем хушшинче сарасси, наци литературипе чĕлхисене пропагандăласси, вулавçăн тĕслĕхлĕ сăн-сăпатне йĕркелесси.

 

О. ИВАНОВА.

«Ял пурнăçĕ», Красноармейски район хаçачĕ, 27.10.2017.

Чăваш кĕнеке издательствин кăларăмĕ. «Александр Невский» премин дипломне тивĕçнĕ

Чăваш кĕнеке издательствинче пичетленнĕ «Степан Максимов: музыкант-просветитель» кăларăм Пĕтĕм Раççейри «Александр Невский» историпе литература премин дипломне тивĕçнĕ. Кĕнеке «Чăвашсен чаплă çыннисем» серипе пичетленнĕ. Степан Максимов – хальхи музыка искусствин йĕркелӳçисенчен пĕри. Монографире вăл пурăннă тапхăра, çав вăхăтри кĕвĕ-çемĕ хăйне евĕрлĕхне уçса панă; композитор, фольклорист тата кĕвĕ-çемĕ вĕрентĕвне йĕркелекенсенчен пĕри пулнă Степан Максимовăн пурнăçĕпе пултарулăхне тишкернĕ. Шăпи синкерлĕ пулса тухнă пулин те, ХХ ĕмĕрĕн пĕрремĕш çурринче Раççей культуринче тарăн йĕр хăварнă вăл.

Пĕтĕм Раççейри «Александр Невский» историпе литература премийĕ уçă пултарулăх конкурсĕ шутланать. Ăна «Талион» Пысăк йышлăх акционерсен обществи тата Раççей çыравçисен союзĕ йĕркеленĕ. Конкурса Тăван çĕршыв историне лайăхрах пĕлес, музейсен чи ăнăçлă мемориаллă проекчĕсемпе Раççей паттăрĕсем çинчен çырнă кĕнекесене халăх хушшинче анлăрах сарас тата çамрăксене интереслентерес тĕллевпе йĕркеленĕ.

Конкурс çулсерен иртет. Кăçал вăл вун виççĕмĕш хут пулчĕ. Çĕнтерӳçĕсене чысланă уявра премисене илме тивĕçлисене палăртакан комиссин çум председателĕ, Раççей çыравçисен союзĕн председателĕ Валерий Ганичев çапла палăртрĕ: «Премие пĕрремĕш хут пани – паллă пулăм, виççĕмĕш хут – ырă тĕслĕх, вун виççĕмĕш хут иртекен конкурс вара Раççей культуринче пысăк пĕлтерĕшлĕ проект пулса тăрать».

 

О. ФЕДОРОВА,

Чăваш кĕнеке издательствин редакторĕ.

«Ял пурнăçĕ», Красноармейски район хаçачĕ, 24.10.2017.

Пĕртăван Турхансене халалланă кĕнеке кун çути курчĕ

Нумай пулмасть «Чăвашсен чаплă çыннисем» библиографи ярăмĕ çĕнĕ кăларăмпа пуянланчĕ – Чăваш кĕнеке издательствинче Ф.Н. Козловăн «Братья Турхан: личности и время» монографийĕ (редакторĕсем _ В.Н. Алексеев тата Е.П. Семенова) кун çути курчĕ. Тиражĕ _ 1100 экземпляр.

Кĕнекене XX ĕмĕр пуçламăшĕнчи чăваш интеллигенцийĕн паллă представителĕсене, хальхи Чăваш Республикинчи Елчĕк районне кĕрекен Турхан ялĕнче çуралнă пĕртăван Якку, Энтри, Хĕветĕр Турхансене халалланă. Кашниех _ историре, литературăра, фольклористикăра тата чиркӳ пурнăçĕнче палăрнă хăйне евĕрлĕ личность. Анчах паянччен те вĕсен биографийĕсене çителĕклĕ таран тĕпчемен, нумай ыйту çаплипех хуравсăр пулнă. Пĕртăвансен кун-çулне халиччен тишкернĕ тĕпчевçĕсен ĕçĕсем те тулли информаципе тивĕçтереймеççĕ. Шăпах çак сăлтав тата харкамлатнă наци историйĕпе, Чăваш çĕрĕнчи Православи аталанăвĕпе кăсăкланни Ф.Н. Козлова асăннă кĕнекене çырма хистенĕ.

Аннотацире пĕлтернĕ тăрăх, документсемпе пичетленнĕ çăл куçсене, пĕртăвансен тăхăмĕсенчен илнĕ интервью тексчĕсене, маларах ирттернĕ тĕпчевсене тĕпе хурса кашни геройăн пурнăçĕпе пултарулăх çул-йĕрне туллин реконструкциленĕ, паллă мар е тавлашуллă самантсене татса пама тăрăшнă. Чăваш çĕрĕнче XIX ĕмĕр пуçламăшĕнче _ XX ĕмĕрĕн малтанхи вунăçуллăхĕсенче обществăпа политика тата чиркӳ хутлăхĕсенче пулса иртнĕ улшăнусем урлă уйрăм çын шăпи сăнарланать.

Пĕртăвансен кашнинех хăйĕн туртăмĕ, характерĕ. Кĕнеке авторĕ палăртнă тăрăх, Яккупа Хĕветĕр чăваш литературин тӳпинче метеор пек вĕçсе иртсе йĕр хăварнă, Энтри пултарулăх тĕлĕшĕнчен вăрăм ĕмĕрлĕрех пулнă. Анчах виççĕшне пĕрлештерекен пысăк ăсталăх та пур _ вĕсен кашни сăвви, палăртуллă та асра юлмалла тытăмлăскер, патриотизм туйăмĕпе сывлать тейĕн. Турхансем кулленхи улшăнусенчен аякра тăма пултарайман. Пĕр çемьеренех çĕршыва юрăхлă, пултаруллă та хастар темиçе ывăл тухни, вĕсем литературăри уйрăм жанрсене пуçарса яни, куçару ĕçĕн никĕсне хывни, хăйсене философи шыравĕнче тĕрĕслени _ пархатарлă тĕслĕх.

Кăларăмра Чăваш Республикинчи Патшалăх истори архивĕнчи, Чăваш патшалăх гуманитари ăслăлăхĕсен институтĕнчи, Чăваш наци музейĕнчи, Вероника Андреевнăпа Василий Андреевич Турхансен, Л.П. Турханăн, Т.О. Аристован, Л.З. Толстован çемье архивĕсенчи тата А.Ф. Сухановскийĕн харкам архивĕнчи сăнӳкерчĕксемпе усă курнă. Фронтисписри пĕртăван Турхансен портречĕн авторĕ _ В.Н. Гончаров.

ТĔПЛĔНРЕХ

«Чăвашсен чаплă çыннисем» библиографи ярăмне 2003 çулта пуçарса янă. Ку таранччен çак кĕнекесем кун çути курнă: Э.Ф. Кузнецован «Архитектор Петр Егоров», Ю.В. Викторовăн «Элли Юрьев. Художник и время», М.Г. Кондратьевăн «Композиторы Воробьевы», П.В. Денисовăн «Слово о монахе Иакинфе Бичурине», Н.Г. Красновăн «Иван Яковлев и его потомки», М.И. Ивановăн «Даниил Эльмень: острые грани судьбы», М.Г. Кондратьевăн «Степан Максимов: музыкант-просветитель», «Николай Никольский: ученый, просветитель, общественный деятель» (авторĕсем _ В.Д. Димитриев, А.П. Леонтьев, Г.Б. Матвеев), В.О. Дайнесăн «Чапаев: мастер наступления и обороны», В.А. Иванован «Андриян Николаев: орбиты космические и земные», Ю.М. Артемьевăн «Константин Иванов: Жизнь. Судьба. Бессмертие», В.Г. Родионовăн «Сеспель _ цветок Земли и Неба», М.Г. Кондратьевăн «Гора золотая...» Федор Павлов и его время».

Ф.Н. Козловăн «Братья Турхан: личности и время» кĕнеки ярăмри вун тăваттăмĕш кăларăм пулса тăчĕ.

Серин ӳнерçи _ Э.М. Юрьев.

Людмила Николаеван «Хĕвел кулли. Улыбнулось солнышко» кĕнекен хăтлавĕ иртрĕ

Нумаях пулмасть Шупашкарти 62-мĕш шкулта Людмила Николаеван «Хĕвел кулли. Улыбнулось солнышко» ача-пăча кĕнекин хăтлавĕ иртрĕ. Кĕнеке уявне хулари шкулсенче вĕренекенсем, чăваш чĕлхипе литературине вĕрентекенсем, Л.П. Симонова куçаруçă, Н.В. Андреева ӳнерçĕпе Чăваш кĕнеке издательствин редакторĕ О.Л. Федорова килчĕç. «Хĕвел кулли. Улыбнулось солнышко» Чăваш кĕнеке издательствинче кун çути курчĕ, вăл икĕ чĕлхепе – чăвашла тата вырăсла пичетленчĕ.

Людмила Николаева кĕнеке епле çурални пирки каласа пачĕ. «Эпĕ хаваспах куçартăм Людмила Петровна сăввисене, ачасем валли çырнăскерсем ансат, çав вăхăтрах сăнарлă та тарăн шухăшлă», — тесе пĕлтерчĕ Людмила Павловна куçаруçă. Уява килнĕ ӳнерçĕпе редактор валли те ертсе пыракансем тĕпчевлĕ ыйтусем хатĕрленĕ иккен. «Кĕнекери сăнарсенчен хăшĕ сирĕн чуна чи çывăхрах пулчĕ. Кĕнеке ӳнерçи пулма çăмăл-и.» — ыйтрĕç Н.Андреевăран.

Людмила Петровна вĕренекенĕсем уява парнепе килнĕ: вĕсем пуян ӳкерчĕклĕ кăларăмпа паллашнă хыççăн хатĕрленĕ ӳкерчĕксемпе паллаштарчĕç, «Пахча çимĕç» пĕчĕк сценка лартса пачĕç. «Людмила Петровна Николаева пирĕн шкул уçăлнăранпах кунта ĕçлет, чăваш чĕлхи вĕрентет. Вĕрентет çеç мар, сăвăсем те çырать. Ку унăн тăваттăмĕш кĕнеки пулчĕ. Çакăн пек илемлĕ кĕнекепе паллашнă хыççăн пирĕн ачасем чăваш чĕлхине тата та ытларах юратса вĕренеççĕ, тĕрĕс çыраççĕ, таса вулаççĕ», — каласа пачĕ 62-мĕш шкул директорĕ Н.А. Кузнецова.

«Çак кĕнекене Чăваш Енри кĕçĕн çулхи вулакансем çеç мар, Тутар Республикинче пурăнакансем те хаваспах йышăнасса шанас килет. Çитес вăхăтра шăпах унта каятăп эпĕ», — вăрттăнлăхне уçса пачĕ сăвăç.

 

«Ял пурнăçĕ», Красноармейски район хаçачĕ, 13.10.2017.