Чувашское книжное издательство

Мускаври фестивальте

Чăваш халăх тумĕпе паллаштарать

Касса кăлармалли пуканесем – черчен теттесем, апла пулин те вĕсем хĕрачасене илемĕпе, пуянлăхĕпе тыткăнлаççĕ, çавна май паянхи кун та чи юратнисем шутланаççĕ. Çапла пулмасăр, вĕсене пĕр самантрах тĕрлĕ-тĕрлĕ кĕпе-тумтир тăхăнтартма пулать-çке!

Чăваш халăх историйĕпе культурин тĕпчевçин, ӳнерçĕн Елена Еньккан Чăваш кĕнеке издательствинче кĕçĕн çулхи ачасем валли илемлĕ те хăйне евĕр кĕнеке пичетленсе тухрĕ. Вăл «Чăваш пуканисем» ятлă. Редакторĕ – Ольга Федорова, тиражĕ – 2000 экземпляр. Ку кăларăм – касса кăлармалли кĕнеке. Тĕп сăнарсем – Сарине, Сентти, Илемпи тата Атнар – ачасем патне хăнана килнĕ, анчах та хăш тумне суйламаллине пĕлмеççĕ. Чи малтан вĕсене (туссем кĕнеке варринче вырнаçнă) касса кăлармалла та хытă хут çине çыпăçтармалла. Ӳнерçĕ вĕсем валли илемлĕ, тĕрлĕ-тĕрлĕ чăваш тумĕ хатĕрленĕ. Асăрхаттарса хăвармаллах: пуçа тăхăнмалли ӳкерчĕксемпе тимлĕрех пулăр. Çамка тĕлне ятарласа хура йĕрпе палăртнă. «Ăна касма ан манăр, унсăрăн Сенттипе Атнар ялккас е çĕлĕк тăхăнаймĕç. Хĕрсемпе хĕрарăмсен пуç капăрĕсемпе ĕçленĕ чух пичĕ тĕлне касса кăларăр. Ăна В сас паллипе палăртнă».

Кашни тумăн клапанне номерлесе тухнă. Мĕн тума кирлĕ-ши çакă? Чăваш тумĕн е капăрăн – хăйĕн ячĕ, чылайăшне манса та пыратпăр. Вĕсене тĕрĕс астуса юлас тесен кĕнеке вĕçĕнче вырнаçтарнă тумпа капăрсен списокĕпе усă курмалла. Клапан çинчи номерпе списокри номерĕ тӳр килеççĕ. Унсăр пуçне унта ку е вăл тум хăш ушкăнри чăвашсен пулнине те палăртса хăварнă. Чăваш Республикин хăш районĕ мĕнле этнографи ушкăнне кĕнине пĕлес тесен карттăна пăхса илĕр – вăл та кĕнекере вырăн тупнă. Тата Елена Енькка хăвăрăн сăрласа илемлетмелли тум та хатĕрленĕ. Ăна та айккине ан сирĕр.

Пĕр сăмахпа, касăр, сăрлăр, ĕçлĕр, выльăр – туссене чăваш тумĕсĕр ан хăварăр. Çав вăхăтрах чăваш халăх тумĕсен ячĕсене те çăмăллăнах астуса юлатăр.

О. ФЕДОРОВА,

Чăваш кĕнеке издательствин редакторĕ.

«Ялав», Куславкка район хаçачĕ. 15.06.2018.

Удостоено Почетной грамоты Государственной Думы

Ежегодно Ассоциация книгоиздателей России (АСКИ) проводит Всероссийский профессиональный издательский конкурс «Лучшие книги года», который весьма престижен, и среди соискателей дипломов присутствуют как известные центральные издательства, так и региональные. Лауреаты определяются экспертными советами, в которые входят авторитетные специалисты академических институтов, творческих организаций, государственных организаций-соучредителей дипломов.

На главный приз в этом году претендовало около шестисот изданий из 46 субъектов Российской Федерации. Наряду с широко известными издательствами за звание «Лучшая книга года» поборолись и дебютанты. Как сообщает сайт «ГодЛитературы», традиционным украшением состязания стали колоритные издательские проекты Башкортостана, Чувашии и других национальных республик.

Чувашское книжное издательство было удостоено Почетной грамоты Комитета Государственной Думы по региональной политике и проблемам Севера и Дальнего Востока за вклад в культурное развитие региона, пропаганду книги среди молодого поколения и издание книги «Чувашская народная одежда», представленной на конкурсе АСКИ «Лучшие книги года».

Подготовила этнографический словарь «Чăваш халăх тумĕ» (Чувашская народная одежда) Наталия Захарова-Кульева. В книге представлены названия чувашской народной одежды, ее деталей, украшений, обуви и других принадлежностей, собранные автором в течение 15 лет работы в музее.

О. ИВАНОВА.

«Знамя», Козловская районная газета». 15.06.2018.

«Пиллĕкмĕш чĕрĕке» кĕтсе илер-и.

Ял-хулари шкулсенче юлашки шăнкăрав янăраса иртрĕ ĕнтĕ. Апла пулин те вĕренӳ çулĕпе сывпуллашма иртерех: яш-кĕрĕме экзменсен хĕрӳ тапхăрĕ кĕтет, кĕçĕнрех ӳсĕмрисене вара _ пиллĕкмĕш чĕрĕк.

«Хальччен тăватă чĕрĕкчĕ-çке. Ăçтан тупăнчĕ тепри.» _ тесе тĕлĕнетĕр ахăртнех. Ку вăрттăнлăха Ара Мишшин тинтерех Чăваш кĕнеке издательствинче пичетленсе тухнă кăларăмĕ çеç уçса парайĕ. Икĕ чĕлхепе _ вырăсла тата чăвашла _ кун çути курнăскер шăпах «Пятая четверть. Пиллĕкмĕш чĕрĕк» ятлă.

Çамрăк вулакансем Ара Мишши (Михаил Краснов) çыравçă, журналист ятне аван пĕлеççĕ. Тухăçлă ĕçлекен автор çĕнĕрен те çĕнĕ хайлавсем шăрçалать, литература уявĕсене хутшăнать, вулавçăсемпе тĕл пулать.

Хайлавсенчи тĕп сăнар _ улттăмĕш класс пĕтерекен Артем. Вăл хулара пурăнать пулин те, яла çӳреме юратать. Ваня пиччĕшĕпе Валя инкĕшĕ ялан тарават кĕтсе илеççĕ-çке ăна. Хальхинче те çуллахи канăва усăллă та интереслĕ ирттерес ĕмĕтпе ашшĕн тăван тăрăхне çул тытать вăл...

Артем _ ăслă, маттур, пултаруллă арçын ача. Ваня пиччĕшĕпе еплерех çивĕч ыйтусем хускатать тата çитĕннисем каланине тимлĕ итлет, вĕсен сăмахĕсене ăша хывса пурнăçра усă курма хăнăхса пырать. «Ял çыннисем пĕр-пĕринпе килĕштерсе пурăнаççĕ, тĕрлĕ ыйтăва сӳтсе яваççĕ...» _ вулатпăр кĕнекери пĕрремĕш калавра.

Ара Мишшин çĕнĕ кĕнеки ачасемшĕн пиллĕкмĕш чĕрĕке ертсе кĕрекен çул кăтарткăç пултăр, Артем «экскурсовод» вара ку ĕçре чăннипех те пулăшĕ.

Ольга АВСТРИЙСКАЯ.

«Тантăш», 07.06.2018.

 

 

Тарăн шухăша яракан кĕнеке

Виталий Енĕш хайлавĕсен сăнарĕсем – шăпăрлансем – пĕрмаях пĕр-пĕр кулăшла лару-тăрăва кĕрсе ӳкеççĕ. Çапла майпа вĕсем пурнăçра хăйсене кирлине вĕренеççĕ. Акă, сăмахран, тин кăна Чăваш кĕнеке издательствинче кĕçĕн çулхи ачасем валли çырнă «Асаннӳ пур-и?» кăларăм пичетленсе тухрĕ. Хуплашки тӳрех тыткăнларĕ: таса чунлă ача пăхса тăрать ман çине. Кĕнеке ячĕ те хăйне евĕр – «Асаннӳ пур-и?». Мĕн пирки-ши вăл?

Унта халапсемпе калавсем кĕнĕ. «Пĕчĕкçĕ паттăрсем» халапра иртĕхсе кайнă Çырма Хăвалăх ялне ишсе-ватса пĕтересшĕн. Хĕпĕртет, малтан мала ыткăнать вăл. Анчах та ял ачисем иртĕхме памĕç ăна. Мĕнле майпа çăлĕç-ши вĕсем яла? Пĕрре ирĕклĕхе туйса илнĕ Çырмана парăнтарма пачах та çăмăл мар. Апла пулин те ялта ӳснĕ ачасем мĕн тумаллине тӳрех тавçăраççĕ. Эсир те, тусăмсем, хайлавпа паллашнă май вĕсен шухăшне ăша хывăр.

Чылай калаври тĕпе хунă пулăмсене çыравçă чăн пурнăçран илнĕ. Сăмахран, «Музыкант», «Кĕтмен тĕлпулу» хайлаври ĕç-пуçсем хăйĕнпе пулса иртнĕ тесе каласа пачĕ Виталий Григорьевич.

«Çăкăр тĕрекĕ» калав паянхи кун та питĕ вырăнлă. Çăкăр çиес килсен лавккана çити утма ӳркенмелле мар çеç, унта вара мĕнли кăна çук! Çисе тăрансан çăкăр таткисене ним шутламасăр перетпĕр мар-и-ха? Хайлаври тĕп сăнар та хăйне килĕшмен татăка ывăтса ярать. Çакна курсан ашшĕ, паллах, кăмăлсăрланать. Вăл ачана çăкăр хакĕ пирки питĕ ăслă та ĕмĕрĕпех асра юлмалла ăнлантарса парать. «...Тавтапуç, атте, ырă ăс панăшăн! Эпĕ ăна нихăçан та манас çук!» – тет вĕçĕнче тĕп герой.

«Асаннӳ пур-и?» калав вара питĕ чĕрĕ пулса тухнă: пĕчĕк Ванюк асламăшне кӳреннипе куккăшĕ патне пурăнма тухса каять. Хула пурнăçĕ ялти пек мар çав, пачах урăхла. Унта вара «...тем те пур, асанне кăна çук» Ванюкăн. Çак хыпара арçын ача еплерех йышăннине кĕнеке хуплашки питĕ курăмлă кăтартса парать.

Виталий Енĕшĕн ачасем валли çырнă кĕнеки шухăшĕпе те, чĕлхипе те пуян. Тĕрлĕ вăхăтра çырнă хайлавсем паянхи куншăн та питĕ вырăнлă. Вĕсене вуласа тухас çеç марччĕ, ăша та хывасчĕ.

Любовь ЛЕВАЦКАЯ.

«Елчĕк ен», Елчĕк район хаçачĕ. 02.06.2018.